دفتر روشن

پديدآورنده(گان):	آق مراد بالطايف
مترجم:	نورگزل گوندوغيوا
زبان اصلي مدرک:	ترکمني
ناشر:	1386
محل نشر:	رايزني فرهنگي عشق آباد

جلال الدين رومي و رسم «مجلسي علماء» سلاطين سلجوقي

در دوراني جلال الدين رومي كه «ايام طلائي» سلاطين سلجوقي ناميده مي شد در مناطق مرو، بلخ، ري، اصفهان، سرخس، نيشابور، كهنه اورگنج و بغداد اقتصاديت، فرهنگ، آموزش، دين و رشته هاي مختلف علم رشد بالاي پيدا كرده است.
ويژگي مهم دگر آن دوران تأسيس مدارس مراكز علمي در شهرهاي بزرگ بود. چنان مدارسي كه سطح آنها برابر دانشگاههاي كنوني بود و در شهرهاي بزرگي مانند مرو، ري، اصفهان، بغداد، بلخ، نيشابور و سرخس تأسيس شده است.
به پيشرفت علم ادبيات در دوران جلال الدين رومي، سلاطين سلجوقي كه به عنوان حمايتگران و نگه بانان اسلام عمل مي كردند سهم ارزنده اي را ادا مي كردند. دانشمندان، عرفان و شاعران آن زمان از جاي احترام آميزي در درگاه سلاطين سلجوقي برخوردار بودند. سلاطين سلجوقي براي تشويق علماء و شعراء به آنها هديه هاي فراواني مي دادند و اموال و املاك زيادي به آنها مي بخشيدند.
سلاطين سلجوقي خودشان هم به شعر يا علوم مختلف از جمله ستاره شناسي، جبر، تاريخ، فلسفه و الهيات علاقمند و مشغول بودند. به همين خاطر براي پيشرفت بخشيدن به علم و خلاقيت رسوم گوناگوني را رايج كرده اند. مجلس دانشمندان يكي از چنين رسوم بود.
رهبر كبير ما در ديوان اشعار پادشاهي «روح پنج ايام تركمن» در مورد مجلس برگزار كردن سلطان سنجر سلطان سلجوقي با شعراء و دانشمندان چنين مي نويسد: سلطان سنجر كه سلطان هفت اقليم بود گاه گاه شاعران نامدار كشور را جمع مي كرد و سور پادشاهي مي داد و شاعران روزي را كه سلطان سنجر سور مي داد روزي از روزهاي بهشت مي ناميدند.
سلاطين سلجوقي در مجلس دانشمندان نقطه نظرهاي دانشمندان را يكايك گوش مي داد در مجلس مسائل مختلف به مورد بحث گذاشته مي شد. جواب و راه حل آن سوالها مورد بحث را پيدا مي كردند. دانشمندان طرح ريزيها، كشفيات و ديگر كارهاي پژوهشي خود را كه آنها به نفع ملت انجام مي دادند به سلطان نشان مي داند در مجلسها مسابقه شاعران نيز برگزار مي شد به مناسبت چنان مراسم سلاطين سلجوقي ضيافت جشني مي داد آهنگ و آوازها را گوش مي دادند و هنرنمايي دلقكها را تماشا مي كردند.
در جواب اين همه احترام و قدرداني سلاطين سلجوقي شعرا و دانشمندان آن زمان ميراث روحي را به وجود آورده اند و براي نسلهاي آينده باقي گذاشته اند كه اثرشان در تاريخ باقي مانده است.
جلال الدين رومي يكي از چنين سازندگان گنجينه معنوي بود كه در ميراث معنوي مشرق زمين اثر جاودان از خود باقي گذاشته است. جلال الدين رومي سهم ارزنده اي به رشد علم فلسفه، تصوف و شعر ادا كرده است. به همين خاطر وي شايسته عنوان «جناب ما» يعني «مولانا» گرديده است. خلاقيت جلال الدين رومي در علم ادبيات وزن ويژه اي داشت چون وي اثري به نام «ديوان كبير» را نوشته است كه تاج شعر تصوف محسوب          مي شود.
در نتيجة رابطة نزديك جلال الدين رومي با شمس الدين تبريزي دستورات شعر تصوف در خلاقيت وي محكم جا گرفت در نتيجه شاعر دانشمند جريان جديد تصوف به نام «مولوي» را به وجود آورد.
اشعار شاعر پند و نصيحتهاي جريان تصوف «مولوي» را بيان مي كردند. جلال الدين رومي همواره در مجلس دانشمندان شركت مي كرد و اشعار خود را كه داراي موضوع پند و نصيحت بود مي خواند و شايستة جوايز وصِلة سلطان مي شد.
اشعار جلال الدين رومي نه تنها از طرف سلاطين سلجوقي به گرمي استقبال مي شدند، بلكه مورد علاقه نامحدود مردم ساده نيز قرار مي گرفت. در اشعار وي به حيثيت و حسن انسان از هر چيز ديگر بيشتر ارزش داده مي شود. اين نكته نشان مي دهد كه شاعر يك دانشمند بزرگ و فيلسوف روشني بوده است.
چون در اشعار شاعر شناختن حرمت و ارزش انسان صرف نظر از رنگ پوست، زبان و اعتقاد ديني او مورد وغط قرار مي گيرند. وي اشعار خود را در ميان مردم در صورت ذكر هم مي خواند و اين نطقه به رشد هنر آهنگ سرائي وي نيز تأثير كرده است.